Miłość i nicość. Z Władysławem Stróżewskim rozmawia Anna Kostrzewska - Bednarkiewicz

Tak wygląda filozofia klasyczna: dla szarego człowieka z ulicy strata czasu, dla dziennikarza niezrozumiała, dla polityka bezsensowna, dla zawodowych "filozofów/filozofek" z polskich "uczelni wyższych" czarna magia, jednym słowem nikomu nie jest potrzebna, a proszę - świat, choć ją lekceważy i nie dostrzega, kręci się wokół niej i tańczy tak, jak mu zagrają metafizycy, etycy, dialektycy, materialiści, empirycy, fenomenologowie, racjonaliści,... . Stróżewski - czyli tak wygląda filozofia klasyczna. Książka dedykowana Ojcu - to już wiele mówi.

Ta "mądra i zarazem prosta" książka (jak ją zachwala J. A. Kłoczowski OP) była lekturą uzupełniającą do klasy IV liceum ogólnokształcącego, zawodowego i technikum. Klasy czwarte zlikwidowano. A więc można po nią sięgnąć dla czystej przyjemności intelektualnej - bez cienia obowiązku.

Oprócz wykładów z estetyki tom zawiera wybór materiałów z posiedzeń Sekcji Estetyki Krakowskiego Oddziału PTF w latach 1961 - 1969.

Kwintesencja filozofii niemieckiej: "bełkot" (O. Bocheński) w narodowym (dokładnie: socjalistyczno-narodowym) sosie. Jakiej wartości jest filozofia wyznawcy hitleryzmu? Co dobrego może wnieść do kultury czciciel Złego? "Ten wąsik, ach, ten wąsik...". 

Autor, filozof, całe życie poświęcił próbie zrozumienia i wytłumaczenia filozofii Heideggera.

Książka jest dziewiątą częścią Katechizmu Religii Katolickiej, wydaną - jako podręcznik dla młodzieży szkół średnich - w 1983 roku. Warto pamiętać przy czytaniu, że gdy książkę przygotowywano do druku komuniści demolowali kraj dyktaturą stanu wojennego, a religii nie uczono w szkołach. Wolność polityczna, ekonomiczna i społeczna wydawała się nierealną tęsknotą - życie niosło ze sobą głównie szarą beznadzieję i powszechną nędzę. Kościół i ludzi wiary prześladowano (a nawet mordowano - funkcjonariusze policji politycznej jako "nieznani sprawcy"), dyskryminowano zawodowo i społecznie. Religię gnębiono cenzurą, terrorem policyjnym, sądownictwem podległym politycznym dyrektywom, inwigilacją i manipulacjami policji politycznej. Pytanie "jak żyć?" miało wymiar nie tylko duchowy, ale również czysto materialny i potoczny. Było pytaniem o prawo i dobro naturalne w czasie, gdy za dążenie do wolności - tego elementarnego "prawa człowieka i obywatela" - sowiecki "ustrój sprawiedliwości społecznej" karał ślepym terrorem.

Czyli o tym, jaki jest dokładny sens słowa „istnieć”

Esej o komizmie. Taki podtytuł. Są dwa główne rodzaje teorii: pierwsza poprzedza praktykę, jest instrukcją mówiącą co należy zrobić, żeby osiągnąć zamierzony efekt. Taką teorią nie jest oczywiście rozprawa Bergsona. Nie nauczy ona co zrobić, żeby się śmiać lub rozśmieszać. Ponurak nie dowie się co ma robić, by wybuchać śmiechem, ani jak innych rozśmieszać. Również twórca kabaretu czy komedii nie będzie miał żadnego pożytku z dywagacji francuskiego filozofa. Drugi rodzaj teorii jest refleksją tłumaczącą, wyjaśniającą, a nie instruującą. Teorie takie mówią dlaczego jakieś zjawisko ma miejsce, dlaczego jakieś zdarzenie zaszło bądź zachodzi, jakie były przyczyny. Taka teoria może mieć walor praktyczny, ale nie musi. Jak dziełko Bergsona. Paradoks: esej o komizmie Bergsona, choć dotyczy rzeczy niezwykle życiowej i jak najbardziej fundamentalnej dla kondycji ludzkiej - śmiechu - jest całkowicie pozbawionym praktycznego zastosowania, a więc "nieżyciowym" rozważaniem. Czy to nie jest jedna z cech filozofii? Mianowicie zdolność do takiego "zajęcia się życiem", że traci ono wszelkie oznaki życia, że traci ono - by tak rzec - "pęd życiowy"?