Jose Cabanis. Igranie z nocą. Bitwa o Tuluzę

Książka Laclosa przetłumaczona przez Boya-Żeleńskiego i opatrzona jego wstępem .

„Konterfekt zalotnej Andaluzyjki” zaliczany jest często do hiszpańskiej literatury erotycznej, ale lektura tej książki pozwala na odkrycie w niej znacznie więcej niż prostej rozrywki.

Straszny świat okropnego francuskiego mieszczaństwa niszczący wrażliwą kobietę.

Literatura XX wieku. Pierwsza powieść: tradycyjna sensacja w eksperymentalnej formie. Druga powieść: eksperymentalny seks w tradycyjnej formie.

Klasyczna, zakazana - ze względów obyczajowych, ale i społecznych, politycznych - literatura chińska tylko dla dorosłych z XVII wieku, z autentycznymi ilustracjami, dokładnie obrazującymi wybrane "momenty" akcji powieści. Przypadki urzędnika-lubieżnika Si-men Cing'a, jego sześciu żon i armii kochanek. "Rozdział za rozdziałem to pasmo nieustannego opilstwa i obżarstwa, folgowanie chuciom, szczegółowe opisy wszeteczeństw i bezwstydnego rozluźnienia obyczajów, a także powszechnej sprzedajności, oszustw, cynicznego korzystania z władzy. (...) w tym dziele nie ma prawie postaci pozytywnych czy choćby sympatycznych".(z Posłowia - na marginesie: czyżby żal, że źli i występni nie są sympatyczni?).

Milan Kundera i jego najsłynniejsza książka, czyli Nieznośna lekkość bytu. Sławę zawdzięcza również filmowi. Polityka i seks. Czechosłowacja 1968 roku i wolna miłość (cóż, lata 60-te, to czego się spodziewać?). Współżycie seksualne przypadkowych ludzi i przypadkowe myśli na różne tematy. Życie ludzkie bowiem to przypadkowość, niepowtarzalność zdarzeń i losu, co jest dowodem na tytułową "lekkość bytu". Czeska perspektywa. Dla tych, którzy uważają, że życie ludzkie ma sens właśnie dlatego, że każdy człowiek jest niepowtarzalnym istnieniem, powołanym do życia w konkretnych warunkach i postawionym wobec konkretnych zadań, a miłość (która nie ma nic wspólnego z kopulacją z przypadkowymi partnerami) jest darem i powołaniem, dzięki któremu burzymy granice samotności i znosimy alienację, więc dla osób z taką wizją losu człowieczego książka czeskiego, fantazjującego literata (bo autor nie ukrywa, że wszystko jest jego fantazją) będzie stratą czasu.

Książeczka. No proszę, czego to nie wydawano w tych "niezależnych wydawnictwach". 

Tom Sharpe, Wilt. Laureat Grand Prix de L'Humor Noir Xavier Forneret. Wg recenzentów "tryumf ciętego dowcipu".

Sposób opowiadania (narracja w drugiej osobie liczby pojedynczej), temat (uniesienia uczuciowe na tle architektury Rzymu i Paryża), rozterki bohatera (zostać z żoną czy rozpocząć życie z kochanką?) - wszystko czego potrzeba, by miłośnicy francuskiej prozy z połowy XX wieku byli w pełni usatysfakcjonowani. Literatura w powojennym eksperymentalnym stylu galant.

Erskine Caldwell był cenionym przez władze PRL-u pisarzem amerykańskim, bo "bezkompromisowo malował nędzę i beznadzieję życia biednych ludzi w Ameryce". Dodajmy: i ich obsesje seksualne, ale o tym raczej się wówczas nie myślało tak, jak teraz się myśli, czyli obsesyjnie. Beznadzieja, po części spowodowana przez warunki obiektywne, ale też - w dużej mierze - jako wynik wyuczonej bezradności. Oczywiście takiej literatury o "parszywym życiu" w krajach socjalistycznych nie było nie dlatego, że nie było w tych państwach "nędzy i beznadziei", czy nie było w nich biedy, a nawet zdeprawowanej seksualności. Literacki, "caldwellowski" obraz bezsensownego życia zepchniętego na margines w "krajach socjalistycznych" nie powstał, bo powstać nie mógł. Zresztą czy literatura może być źródłem wiedzy obiektywnej o czasach i miejscach opisywanych? Bardzo wątpliwe jest i problematyczne budowanie wizji świata na podstawie powieści, opowiadań, poezji, ba! nawet wspomnień. Swoją drogą ciekawe, jak wyglądałaby konfrontacja nędzy "bezwzględnego kapitalizmu" z nędzą "socjalistycznego ustroju sprawiedliwości społecznej" gdyby Caldwell mógł żyć i pisać w obu światach. Może okazałoby się, że ludzki upadek jest zawsze taki sam, bez względu na "dekoracje ustrojowe"?