Andrzej Stasiuk, Dwie sztuki (telewizyjne) o śmierci

Dwie sztuki telewizyjne Pawła Mossakowskiego: "Wieczory i poranki" i "Przetarg". Gdy nie ma Teatru Telewizji jest okazja, by uruchomić teatr wyobraźni. Ale czy starczy wyobraźni, by dostosować teatralno-telewizyjny obraz europeizującego się PRL-u (obie sztuki z końca XX wieku) do realu, do zagubionej i zmęczonej sobą Europy XXI wieku, której głównym problemem jest jak, przyjmując zalew najeźdźców ekonomicznych, pozbyć się jednocześnie własnych lekceważonych, ubogich, ale i niepokornych krewnych? I jak bardzo literatura współczesna jest współczesna - jak bardzo uwięziona jest we współczesności, a w jakim stopniu unosi ku temu, co uniwersalne?

Polska literatura współczesna z rysunkami kolegi autora wydana przez znajomych. Sprzedajemy, chociaż nie mamy żadnych związków z pisarzem. Z bezinteresownej miłości dla sztuki.

Krótko i na temat, a tematów jest czterdzieści... i cztery! O życiu, o śmierci, o przeszłości i przyszłości, o znanych postaciach i ludziach przelotnych. Krótkie formy o dwoistości istnienia: "o jednoczesnym pragnieniu bycia tu i bycia gdzie indziej". Gazetowe wypracowania na temat.

Mała książeczka, pięć krótkich opowiadań - format podróżny. I to nie na długą wędrówkę, ale na coś potocznego, ot np. na taki zwykły dojazd do pracy. Ilustracjami są obrazy Kamila Targosza. 

Literatura końca PRL-u. Potem były strajki, stan wojenny, ale tego już nie przeżywał, zakończywszy życie tragicznie - samobójstwem, idol czytającej młodzieży (choć nie tylko młodzieży, bo Stachura nie był doświadczany, ograniczany systemowo, ba! nawet cieszył się pewną przychylnością "czynników oficjalnych"). Literatura z PRL-u, a przecież o niebo bardziej wartościowa od post PRL-owskich, grafomańskich produkcji, nawet tych poprawnych politycznie, parytetowo, płciowo (i bezpłciowo) i nagradzanych międzynarodowo. 42 lata życia pisarza zebrano w pięciu tomach. Tom 1: "Wiersze, poematy, piosenki, przekłady", tom 2: "Opowiadania", tom 3: "Powieści", tom 4: "Wszystko jest poezja", tom 5: "Fabula rasa. Z wypowiedzi rozproszonych". 

MO, czyli Milicja Obywatelska. I każdy w PRL-u wiedział, że "obywatelska" to jedno wielkie, komunistyczne oszustwo. Takie to już słowo: "obywatelska". Niby, że coś tworzone jest przez obywateli dla obywateli. Tak obywatele mieli myśleć i czuć, ale ani tak nie myśleli, ani tak nie czuli, więc brali w skórę od "milicji". "Obywatelskiej". Nikt tak nie łoił obywateli, jak "milicja obywatelska". Takie to już ulubione słowo komunistów: "obywatelska". 

"Fantastyka humorystyczna", albo "horror satyryczny". Drugi tom przygód wiejskiego egzorcysty - Jakuba Wędrowycza, który wychynął z niebytu i w ciągu kilku lat stał się jedną z najlepiej rozpoznawanych postaci literackich. Doczekał się nawet hasła w internetowej encyklopedii. Okazuje się, że aby dotrzeć na karty encyklopedii, równie skuteczną - co wybitne osiągnięcia - drogą do sławy jest wybitne awanturnictwo, pijaństwo, bimbrownictwo i kłusownictwo. Ktoś powie, że to nic wyjątkowego. A jednak Wędrowycz góruje nad innymi, słynnymi i współczesnymi mu bohaterami haseł w encyklopedii: Wędrowycz nie bierze diet...

Rzecz dotyczy rozterek życiowych i romansowych młodego krakowianina. Życie w iluzji: mimo tytułu historia jest całkiem PRL-owska. Książka była swego czasu bestselerem, autor zażywał swego rodzaju wyniesienia towarzyskiego (nie tylko ze względu na żonę), a powieść doczekała się ekranizacji (1967: film "Jowita" w reżyserii Janusza Morgensterna). W czasach mody typu vintage oczywista pozycja na "meblościance" (jak w czasach PRL nazywano obowiązkowy mebel wolnostojący, w którym były też i półki na książki).