słowo/obrazterytoria

Gilotyna jako symbol wolności, równości i braterstwa! Rewolucja francuska - mistrzyni w wynajdowaniu przemyślnych form masowej zbrodni, eksterminacji. Gilotyna, rozstrzeliwanie, topienie, armaty... . Jak to się stało, że ta szalona orgia zniszczenia, okrucieństwa, bestialstwa i zbrodni uznana została za chwalebny początek państwa? Jak to możliwe, że psychopaci i socjopaci, ogarnięci szaleństwem czystego zła, uznani zostali za bohaterów? Że usprawiedliwiano każdą, nawet najbardziej nieludzką formę eksterminacji? Czy to jest takie proste, że wystarczy jedynie "wygnać Boga" i wypisać na sztandarach "wolność", by usprawiedliwić każde ludobójstwo? Czego na pewno uczy rewolucja francuska, to tego, że im wznioślejsze ideały, tym większe kłamstwo, tym większa przepaść między rajem głoszonym i zaprowadzanym dla nielicznych, a piekłem tworzonym dla pozostałych. Rewolucja francuska, komunizm, faszyzm - różne warianty tego samego przekleństwa bezbożnej historii. Trzy wersje jednego i tego samego piekła - nędzy, niewolnictwa i śmierci dla milionów i raju dla wybrańców. Szkoda słów. Książka dla ludzi o silnych nerwach (lub o przytępionej wrażliwości). Autor, jako były apologeta stalinizmu, wie o czym pisze - niezły problem: jak unikać totalnego przymusu w ustroju, który utrzymuje się tylko dzięki terrorowi i dyktaturze garstki uzurpatorów?

Listy pisarza i do pisarza zebrał i przygotował do druku Jerzy Ficowski. Wydanie drugie, przejrzane i uzupełnione.

Mrożek oraz jego nieporadne w formie i szydercze w treści rysowanie. I zagadka: kto jest autorem tekstu w rysunku na stronie 277?

Księga bałwochwalcza a rebours (gdyby przywołać Schulza), bo sklecona przez zakochaną bez pamięci Marię Janion. Zbiór panegiryków, ale oczywiście wszystko wyrażone odpowiednią gwarą środowiskową na najwyższym poziomie krytyczno-literackim i z zachowaniem stosownego żargonu naukowego (ostatecznie z czegoś trzeba żyć). Ale to dopiero część całej uciechy: oto książka ukazała się w 1999 roku, a więc na kilka lat przed ujawnieniem służby Güntera Grassa w Waffen SS, co niezwykle skonfundowało grono wyznawców pisarza przez wielkie pe. Miłości została tym samym przywrócona pamięć. A czy może istnieć miłość zracjonalizowana, nie-szalona, bez pamięci? Jeśli może, to czy nowe wydanie książki nosiłoby tytuł "Heil Günter"? Oczywiście pozbierało się wszystko na nowo do kupy, ale niesmak pozostał. Dałoby się z nim żyć, ostatecznie nie takie niesmaki ma za sobą powojenna elita uniwersytecka, ale oto GG (Günter Grass, a nie Generalna Gubernia) niepomny, że stąpa po cienkiej grani wybaczenia wywinął fikołka co się zowie: w kwietniu 2012 roku publikuje wiersz ("Co trzeba powiedzieć"), który odczytano jako krytykę militarystycznej polityki i zagrożeń dla pokoju światowego stwarzanych przez... Izrael! Czy uczucie Marii Janion przetrwało i ten bolesny cios? Przemoc i przymus należy oczywiście piętnować z całą żarliwością aparatu naukowego w ogóle, a nauk społecznych w szczególe, z tym Maria Janion i jej akolici nie mieli i nie mają problemu, wszak od czego mają polski katolicyzm, ale krytykować Izrael?! Ale co miał począć biedny GG: jak na złość polski katolicyzm nie dysponuje bronią jądrową na łodziach podwodnych. Cóż, prawdziwa miłość wymaga poświęcenia. Ostatecznie "kochaj i rób co chcesz". Ba, ale to zdanie miałoby sens tylko wówczas, gdyby GG kochał MJ. Czy pałał? Też coś! Jakby mógł nie pałać, skoro każdy pała!

W tej pięknej książce miłośnik historii, literatury dawnej, żywotów świętych znajdzie faksymilowe reprodukcje wszystkich kart najstarszego rękopisu (z Herzog August Bibliothek w Wolfenbuttel), tekst łaciński oraz polski przekład. Wyjątkowe wydanie - zarówno pod względem edytorskim jak i merytorycznym. A sam tekst - poezja czysta.

Dlaczego komiks (i jego bohaterowie) zdominował XX i XXI wiek? Może dlatego, że tylko w komiksie można zobaczyć co ktoś myśli naprawdę? 

Pisarz płodny nad wyraz (w każdym sensie) i czasy, kiedy teatr był zjawiskiem codziennym, tzn. kiedy sztuki powstawały i były wystawiane z dnia na dzień. Aż trudno to pojąć w dobie obecnej, kiedy wystawienie czegokolwiek "na deskach scenicznych" celebruje się miesiącami. Przyjaciel Antykwariatu zauważył, że w XVII wieku nie było telewizji, więc aktorzy nie tracili czasu na wygłupy w reklamach i serialach i na popisy jako "autorytety moralne". Po prostu od aktorów w XVII wieku oczekiwano jedynie, by dostarczali rozrywki (w każdym sensie) i za to im płacono. Przy okazji jeszcze jeden dowód na to, że emocje związane ze sporami estetycznymi i światopoglądowymi są wieczne.

Teatralność i obrzędowość ostatniego, staropolskiego pożegnania. Mowy pogrzebowe, oracje, kazania, podziękowania oraz... oracje ganiące (! - wszak kunszt retoryczny obejmował nie tylko pochwałę ale i naganę). Piękno i bogactwo języka i obyczaju, których już nie ma. Ale oprócz waloru poznawczego, historycznego, obyczajowego i duchowego ta książka może mieć walor praktyczny: należy tylko przeprowadzić drobne... dostosowanie (?) językowe. Ciekawe jak współczesny rynek przyjąłby usługi: "profesjonalne mowy pogrzebowe - krótkie terminy, szeroki wachlarz pochwał i zachwytów", czy coś w tym rodzaju? Ciekawy wykres (tak, wykres!) na końcu książki, pokazujący nasilenie publikacji oracji pogrzebowych w XVII wieku.

Pierwszy tom rysunków zebranych Mrożka. Rysunki z lat 1950 - 1959. Tytuł tomu pojęciem "służba postępowi" opisuje prace z okresu stalinizmu. Zastanawiające, że słowo postęp w tytule użyte jest bez cudzysłowu. Bezmyślność (autora? redaktorów? wydawców?) czy celowe oswajanie lat "budowy PRL-u", by zbrodnicza instalacja sowieckiej, stalinowskiej tyranii, nie kojarzyła się z okupacją, tylko z postępem? Gwałt zadawany językowi był i jest osią propagandy komunistycznej (teraz habermasowskiego "lewicowego dyskursu"), jądrem orwellowskiej nowomowy. Jak "wolność to niewola", tak "terror to postęp"? Wszak, według obowiązującej wówczas nowomowy, "wysiłkiem całego społeczeństwa budowano socjalizm pod światłym przewodnictwem miłującego postęp i pokój narodu radzieckiego". Masowe tortury, mordy, deportacje, szaleństwo bezpieki i sowieckiego sądownictwa, eksterminacja polskich, walczących o niepodległość sił zbrojnych, krwawe pacyfikacje ludności cywilnej (jak obława augustowska), obłąkane ubeckie prowokacje (jak "pogrom kielecki"), mordowanie powracających do kraju żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, niszczenie polskiej kultury i tradycji,... zaprawdę, słowo postęp użyte bez cudzysłowu jest bolesnym świadectwem bezmyślności lub smutnym dowodem braku współczucia i dowodem przygnębiającej niewiedzy.

W jednym tomie dwie książki, obie krytycznie przejrzane i poddane korekcie po latach.

Rzecz powstała z miłości do Bacha, Gombrowicza i Goulda (wymieniamy ich w porządku alfabetycznym, bo nie wiemy sami, która miłość jest miłością największą).