Michel Foucault, Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu

"Geniusz i obłąkanie" bywa czasem odczytywane również jako "geniusz albo obłąkanie". Geniusz i/albo szaleństwo: dla jednych dwa odległe światy, dla innych światy sąsiednie, a dla jeszcze innych światy, które rozdziela granica ruchoma, albo umowna lub - dla najbardziej radykalnych - granica ta nie istnieje w ogóle (autor - jak przystało na psychiatrę - sam też mógłby być jednym z "bohaterów" książki). Jednym słowem temat pasjonujący, bo z natury swojej zmusza autora do poruszania się po królestwie anegdoty, a ta, będąc sojuszniczką plotki, zawsze kusi i wciąga masową publiczność obietnicą podróży z wypiekami na twarzy. W książce bogactwo materiału anegdotycznego wsparte nie mniej uroczymi dywagacjami na tematy równie popularne, co "ciekawostki z życia sławnych ludzi": oto czytelnik dowie się o fizjologicznych analogiach miedzy genialnością a obłąkaniem, o wpływie klimatu na genialność bądź szaleństwo, o czynnikach dziedzicznych i rasowych, o czaszkach i ich anomaliach (chyba najbardziej spopularyzowana teoria Lombroso). Artyści, politycy, filozofowie, pisarze, grafomani, rewolucjoniści, przestępcy,... Ratunku!!! Słynny cytat z Makbeta, że "życie to opowieść idioty, pełna wrzasku i wściekłości, nic nie znacząca" nabiera po tej książce walorów sądu absolutnego. Chwała Bogu, że oprócz książek opisujących ludzkie szaleństwo i zło są też inne książki, oraz ta najważniejsza, ze zgoła inną wizją człowieka i z Dobrą Nowiną. Chwała Bogu, bo co by to było, gdybyśmy byli skazania jedynie na takie "nauki" jak psychologia i psychiatria z ich mądrościami typu teorii Lombroso? Niestety, nigdy się nie dowiemy, ilu ludzi przypłaciło już nie szaleństwem, ale życiem, fantazje włoskiego psychiatry, antropologa i kryminologa. Czy nazwa "nauki społeczne" oznacza, że choć tworzą je jednostki, to jednak skutki odczuwają całe społeczności? Oto psycholog, socjolog, filozof plecie, co mu ślina na język przyniesie i buduje szaleńcze teorie i można być pewnym, że zawsze się znajdzie inny szaleniec, który uwierzy w owe obłąkane majaki i nie spocznie, póki nie wprowadzi ich w życie. Oczywiście kosztem całkiem realnego, ludzkiego cierpienia. I oczywiście "w imię powszechnego szczęścia i wyzwolenia człowieka". Nauki społeczne - sprężyny szaleństwa umasowionego i zinstytucjonalizowanego?

W zasadzie cena powinna się składać z trzech "6", jak na okładce. Templariusze, Graal, takie tematy - moda na okultyzm rozpuszczonego dobrobytem świata. Zło, które wydaje się atrakcyjne i zabawne - ciekawe, co autor powiedziałby nam teraz - gdyby mógł - na temat tych "rozrywkowych tematów" i "nadziei podporządkowania" pana tego świata.

Niemiecka wersja chrześcijaństwa - wiara Germanów, którym duma nie pozwala podlegać Rzymowi. Książka opisuje jak i dlaczego Niemcy stworzyli w XVI wieku swoją "heretycką religię". Niemiecki autor - zgodnie z tytułem - przedstawia "małą historię", czyli relacjonuje w zasadzie jedynie początki, powstanie protestantyzmu: autor nie bada losów protestantyzmu niemieckiego w wiekach późniejszych, ani jego rozkładu i zaniku w wieku XX i XXI. 

O największych uderzeniach meteorytów, zlodowaceniach (gigantyczne cmentarzysko mamutów na Kamczatce, ...), wybuchach wulkanów (Pompeje, Krakatau, i inne), trzęsieniach ziemi, tsunami, cyklonach i o zagadce Atlantydy. Powinna być kategoria "książki akcji" - na wzór "filmów akcji"...   

Zeszyty Historyczne Rocznik Osiemdziesiąt Sześć, czyli cztery tomy Zeszytów Historycznych (numery 75, 76,77, 78) wydane przez Instytut Literacki w Paryżu w 1986 roku, a skopiowane, niemal idealnie, przez Wydawnictwo Pomost w Warszawie w 1989 roku. Wszystko w solidnym etui. Najwyższy standard wydawniczy, na jaki mogły się zdobyć wydawnictwa "podziemne". 

Dzieje banków, bankierów i obrotu pieniężnego. Taki podtytuł.

Drugi tom z czterotomowego wydawnictwa, które stanowi "wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii i studentów" (jak głoszą podtytuły). Lektura chyba najważniejsza dla chcących poznać historię. Co prawda nie dociera się do zdarzenia samego, ale można zobaczyć, jak na zdarzenie minione patrzyli jemu współcześni, a więc można przynajmniej mieć nadzieję, że jest się dosyć blisko faktu historycznego. Każde opracowanie historyczne jest w jakimś stopniu prezentacją poglądów historyka, a zatem nawet wybór tekstów źródłowych jest - chociażby poprzez eliminację - manifestacją wizji świata osoby dokonującej selekcji, ale mimo wszystko ma się jednak do czynienia ze źródłem, a nie tylko z jego omówieniem, zawsze przecież już bezpośrednio ideologicznym. Bardzo interesująca i pouczająca publikacja: dotarcie do źródeł dowodnie uzmysławia, że "Historia magistra vitae est" (a jeśli nie, to za takie nieuctwo płaci się w sposób najbardziej tragiczny, bo ludzkim życiem i to - o zgrozo! - często milionami ludzkich istnień).